PeilingPraktijken

Alles over goede en slechte peilingen.

2015

Foute cirkeldiagrammen bij Spaanse verkiezingen

Grote verschuivingen bij de parlementsverkiezingen in Spanje op 20 december 2015. De twee traditionele grote partijen (de conservatieve PP en de socialistische PSOE) verloren een flink deel van hun aanhang. En twee nieuwe partijen (Podemos en Cuidadanos) kregen heel veel stemmen. Daardoor zal er nu voor het eerst in Spanje een coalitie gevormd moeten worden. De media leefden zich uit met het maken van cirkeldiagrammen voor het grafisch weergeven van de verkiezingsuitslag. De ene grafiek was nog slechter dan de andere.

Volgens The Sun heeft 1 op de 5 Britse moslims sympathie voor jihad-strijders

“1 in 5 Brit Muslims’ sympathy for jihadis”. Dat was de enorme kop op de voorpagina van The Sun op 23 november 2015. Het was de uitslag van een peiling die in opdracht van The Sun was uitgevoerd. Opvallend was het dat een andere krant, The Guardian, heel kritisch was over deze peiling. Volgens The Guardian was er heel wat mis met de peiling. Het lijkt er inderdaad op dat dit een slechte peiling is.

Moet Zwarte Piet Zwart blijven?

Kan Zwarte Piet zwart blijven of moeten de hulpen van Sinterklaas een andere kleur krijgen? Steeds weer laait de discussie over dit belangwekkende probleem op. En dus zijn er ook steeds weer peilingen die de mening van de Nederlandse bevolking hierover meten. Op 9 november 2015 was het weer zover. RTL Nieuws kwam met de uitkomsten van een nieuwe peiling. Daaruit bleek dat de meeste mensen willen dat Zwarte Piet zwart blijft. Het bericht bevatte echter geen enkele informatie over de manier waarop de peiling was uitgevoerd. Kunnen we dit bericht dan wel geloven?

Waarom zaten de peilers er zo naast in Engeland?

Veel Britse peilers denken met afgrijzen terug aan de parlementsverkiezingen die op 7 mei 2015 plaatsvonden in Groot-Brittannië. Want die verkiezingen waren een debacle voor de peilers. Ze zaten er allemaal systematisch naast met hun voorspellingen. Ze voorspelden allemaal een nek-aan-nek race voor Labour en de Conservatieven. Maar de uitslag was heel anders: de conservatieven wonnen met een ruime meerderheid. De Conservatieven kregen 7% meer stemmen dan Labour. Hoe kon dit zo gebeuren? Nieuw onderzoek lijkt wat meer duidelijkheid te geven.

Nieuw en onpeilbaar leed: twitterpeilingen

Sinds kort is het mogelijk om via Twitter een kleine peiling uit te voeren. Dat lijkt een interessante nieuwe mogelijkheid om onderzoek te doen. In methodologische zin stelt het echter allemaal weinig voor. Daarom moet het gebruik van twitterpeilingen voor onderzoek worden afgeraden.

Na Zweden spreken wij het beste Engels. Klopt dit wel?

Wij Nederlanders spreken (bijna) het beste Engels van alle niet-Engelstalige landen. Alleen de Zweden kunnen het nog beter. Dat staat in een bericht in het AD van 3 november 2015. En de NOS kopt ‘Nederlander is wereldtop in Engels’. Dit zou blijken uit onderzoek van de internationale onderwijsinstelling Education First. Een interessant bericht, maar de vraag komt wel op hoe dit onderzoek is uitgevoerd. Klopt het allemaal wel?

Verslaafd aan cirkeldiagrammen?

Cirkeldiagrammen zijn populair. Overal kom je ze tegen. En waarom niet? Met al die vrolijke kleuren lijkt het een aantrekkelijke manier om statistische gegevens weer te geven. Daarbij lijkt over het hoofd te worden gezien dat de grafiek de boodschap in de gegevens ook eenvoudig moet overbrengen. Vaak is een staafdiagram hiervoor beter geschikt. Een grafiek van het CBS over toerisme op Aruba is daarvan een goed voorbeeld.

Flutpeiling van Steenbergen over vluchtelingen

Op vrijdag 16 oktober werd door diverse media (o.a. NOS, AD en PowNed) gemeld dat de gemeente Steenbergen een peiling heeft georganiseerd om het draagvlak voor de opvang van vluchtelingen in de gemeente te meten. De peiling zit echter slecht in elkaar en laat ruimte voor manipulatie van de uitslagen. Je kunt je afvragen of een peiling als deze nu wel zo’n goed idee is, zeker als je bedenkt dat de gemeente een veel betrouwbaardere peiling had kunnen opzetten.

Slordige uitspraak van Kiesraad over referendum

Op woensdag 14 oktober maakt de Kiesraad bekend dat er 427.939 geldige ondersteuningsverklaringen zijn ingediend voor het houden van een referendum over een Associatieovereenkomst met Oekraïne. Omdat dit aantal meer is dan 300.000, kan het referendum dus doorgaan. De uitspraak van de Kiesraad is echter onjuist. In werkelijkheid weet de Kiesraad niet hoeveel geldig ondersteuningsverklaringen er zijn. Het aantal van 427.939 is dus hooguit een schatting.

Matige voorspellingen van Griekse peilers

Op zondag 20 september waren er parlementsverkiezingen in Griekenland. Ze waren uitgeschreven door premier Tsipras nadat ongeveer een derde van zijn eigen parlementariërs tegen het noodpakket van de EU stemde. In de week voorafgaand aan de verkiezingen voorspelden diverse peilers een nek-aan-nek race tussen Syriza (de partij van Tsipras) en de traditionele partij Nieuwe Democratie. Klopten die voorspellingen?

Is de Fietstelweek wel een representatief onderzoek?

Hoeveel mensen heeft u nodig voor een representatief onderzoek? Dat was de vraag van Frederique de Jong, presentator van het Radio 1 Journaal aan Saskia Kluit van de Fietsersbond. Aanleiding was de Fietstelweek, een groot onderzoek van de Fietsersbond dat op 14 september 2015 van start ging. Die vraag was verkeerd, want de representativiteit van een peiling wordt niet bepaald door de omvang ervan, maar door de samenstelling ervan.

Kost de kaas dan helemaal niets meer?

Het NOS Journaal had op donderdag 6 augustus 2015 een item over de kaasprijzen. De kaaspakhuizen liggen vol en er wordt minder kaas verkocht aan het buitenland. Daarom dalen de kaasprijzen. Dat werd op dramatische wijze in beeld gebracht in een grafiek. Op het eerste gezicht lijkt het of een kilo kaas helemaal niets meer kost. Dat komt omdat de grafiek niet goed is gemaakt.

Een non-grafiek of een foute grafiek in het NOS-Journaal

“Shell schrapt duizenden banen. Ook gaat het bedrijf miljarden minder investeren. Door de lage olieprijs verdient Shell minder, maar wij consumenten profiteren daar juist van.” Zo begon een item in het NOS-Journaal van 30 juli 2015. Om te laten zien hoe lag de olieprijs was, werd een grafiek getoond. Maar was dat eigenlijk wel een grafiek? Misschien was het wel een non-grafiek.

Hoe goed doet Obama het?

49% procent van de Amerikanen vind dat president Obama zijn werk goed doet. Dat bleek uit een peiling van ORC International in opdracht van CNN waarvan de uitkomsten op 29 juli 2015 bekend werden gemaakt. Uiteraard is dit een schatting. De vraag is hoe goed deze schatting is? Daarvoor proberen we te achterhalen hoe deze peiling is uitgevoerd.

Nog een foute grafiek in het NOS-journaal

De politie gaat vanaf dit najaar bij de jacht op gestolen auto's samenwerken met particuliere opsporingsbedrijven. Met dit bericht kwam het NOS-journaal van 18.00 uur op 22 juli 2015. Aanleiding was het steeds verder terugzakken van het percentage teruggevonden gestolen auto’s. De NOS probeerde de cijfers over autodiefstallen in beeld te brengen, maar gebruikte daarvoor helaas een slecht vormgegeven grafiek.

Een grafiek van de NOS die geen grafiek genoemd mag worden

‘Nergens slikken zoveel inwoners een pilletje als in Nederland: ruim een kwart miljoen Nederlanders gebruikte het afgelopen jaar xtc, zeggen het CBS en het Trimbos Instituut. Het xtc-gebruik in andere landen ligt gemiddeld vijf keer zo laag’. Zo begint een bericht op de website van de NOS op 17 juli 2015. Het bericht bevatte ook een aantal grafieken, Maar dat waren wel bijzonder eigenaardige grafieken. Zijn het eigenlijk wel grafieken?

Bezopen berichtgeving

‘Leidse jeugd heeft lak aan de alcoholwet’. Aldus in vette letters de voorpagina van het Leidsch Dagblad van zaterdag 11 juli 2015. Groot nieuws! Verder in de krant werden nog eens bijna twee pagina’s aan dit nieuwswaardige probleem gewijd. Of toch niet zo nieuwswaardig?

Griekse peilers zitten er helemaal naast

De Grieken hebben gesproken. In het referendum van 5 juli 2015 sprak een flinke meerderheid van 61% zich uit tegen de door de EU voorgestelde hervormingen en bezuinigingen. Slechts 39% was voorstander. Daarmee was de uitslag substantieel anders dan de voorspellingen van de peilers. Die voorspelden een nek-aan-nekrace tussen voor- en tegenstanders. Hoe konden die peilers zo de mist in gaan?

Waar wonen al die Amsterdamse werknemers?

Er zijn in Amsterdam 570 duizend banen. Waar wonen de werknemers die in deze banen werken? Die vraag stelde het CBS zichzelf. Uit het antwoord bleek dat minder dan de helft van die werknemers in Amsterdam zelf woonden. Die informatie werd zichtbaar gemaakt in een soort cirkeldiagram. Je kunt dat echter beter doen met een staafdiagram of een dotplot.

Zijn de PvdA en GroenLinks even groot?

Op 24 juni 2015 kwam een nieuwe aflevering van de Peilwijzer uit. Deze peiling peilt niet zelf. De bedenker, Tom Louwerse, berekent een soort gemiddelde van bestaande peilingen. De NOS meldt op grond van de Peilwijzer dat de PvdA en GroenLinks nu even groot zijn. Maar is dat ook zo?

Slechte grafieken over het asielbeleid in Denemarken

Op 18 juni 2015 zijn er parlementsverkiezingen in Denemarken. In de verkiezingscampagne speelde het asielbeleid een belangrijke rol. Voorafgaand aan het slotdebat op de Deense televisie werden twee grafieken getoond. Die probeerden aan te geven hoe groot het probleem is. Alleen jammer dat de vormgeving zo slecht is. Je wordt al gauw op het verkeerde been gezet.

Veel Nederlanders willen in de EU blijven

Op 10 juni 2015 verspreidde het Informatiebureau van het Europees Parlement in Nederland een grafiek waaruit blijkt dat in Nederland de meeste steun is voor het in de EU blijven. Maar liefst 76% van de Nederlanders wil niet uit de EU. De grafiek is afkomstig uit een opinieonderzoek van de Europese Commissie. Daarbij kunnen wel wat kanttekeningen worden geplaatst.

Is het einde van de Robopoll nabij?

Amerikaanse peilers maken zich ernstig zorgen over nieuwe regels voor robocalls. Dat zijn telefoongesprekken die automatisch door computers worden gevoerd. Door die regels wordt het bijzonder lastig om robopolls te doen. Zo’n robopoll maakt gebruik van robocalls om een telefonische peiling te doen. Met de nieuwe regels kunnen telefoonbezitters robocalls blokkeren. Het is de vraag of je dan nog wel een representatieve telefonische peiling kunt doen in de VS.

De Ierse peilers deden het ook niet zo goed

Ierland heeft op 22 mei 2015 gekozen voor de invoering van het homohuwelijk. Het was opmerkelijk dat in een land waarin de conservatieve katholieke kerk nog veel invloed heeft, ruim 62% van de inwoners toch voorstander bleek te zijn van het homohuwelijk. De peilingen leken al te wijzen op een meerderheid voor YES. Toch deden de peilers het niet heel goed bij het voorspellen van de uitslag. Dat blijkt uit een analyse.

Hoe konden de Engelse peilers er zo naast zitten?

De uitslag van de Britse Verkiezingen was verrassend. De conservatieven kregen de absolute meerderheid, de Liberal Democrats werden gedecimeerd en in Schotland werd Labour weggevaagd door de Scottish National Party. De uitslag was verrassend omdat hij niet was voorspeld. Bijna alle peilers hadden voortdurend geroepen dat het een nek-aan-nek race zou worden tussen Labour en de Conservatieven. Het hing erom wie de grootste partij zou worden. Tijd voor een nadere analyse.

Een staafdiagram of toch maar liever een dotplot?

Op 3 mei 2015 publiceerde het CBS via Twitter een grafiek van de percentages mensen (naar leeftijd) die voldoende fruit, groente en vis eten. Die grafiek was een staafdiagram. De vormgeving van dit staafdiagram was nogal ongebruikelijk. Dat maakte de interpretatie van deze grafiek lastiger. Kan het ook anders? Ja, zeker!

Geflest met peiling over statiegeld?

7 op de 10 Nederlanders vinden einde van statiegeld prima. Aldus een bericht op de website van Plastic Heroes. Plastic Heroes is een initiatief van de verpakkingsindustrie. Het is een systeem om plastic afval in te zamelen. Toch wel verrassend dat 70% van de Nederlanders geen probleem heeft met het afschaffen van het statiegeld. Uit een eerder onderzoek in 2011 was immers gebleken dat 73% van de Nederlanders juist tegen het afschaffen van statiegeld was. Wat is er aan de hand?

Hoe slecht kan een peiling zijn?

Hoe slecht kan een peiling zijn? Dat vraagt Andrew Gelman zich in de Washington Post van 7 april 2015 af naar aanleiding van een peiling van de Engelse krant over Daily Express over Europa. Is het nog wel een peiling of is het gewoon manipulatie met cijfers?

Actieve PvdA’ers zien Asscher als ideale leider. Of toch niet?

Meer PvdA’ers zien in Lodewijk Asscher hun ideale partijleider dan in de huidige voorman Diederik Samsom. Dat blijkt uit een enquête onder lokale en regionale PvdA-politici die NRC Weekend heeft gehouden in samenwerking met onderzoeksbureau Overheid in Nederland. Hoewel de respons van de enquête maar 33,8% bedroeg, concludeert het NRC toch dat de uitkomsten representatief zijn. Een wonder?

Een angstaanjagende grafiek over de Russische uitgaven aan defensie

Op 14 februari kwam The Economist met een grafiek waarin de defensie-uitgaven van Rusland worden vergeleken met die van de Europese NAVO_landen. Op het eerste gezicht roept die grafiek een angstaanjagend beeld op over enorme bedragen die Rusland aan defensie uitgeeft. Maar de grafiek zit toch wat anders in elkaar.

Gaan zoveel Groningers stemmen op een regionale partij?

In de uitzending van EenVandaag van 14 februari 2015 ging het over de verkiezingen voor de Provinciale Staten van 18 maart. Eén van de vragen was of de kiezers op een regionale partij gaan stemmen. Het antwoord op die vraag werd met een grafiek in beeld gebracht. Dat was een thematische kaart. Vooral Groningen springt eruit. Het leek erop dat wel heel veel Groningers op een regionale partij gaan stemmen. Helaas gaf die thematische kaart de verhoudingen niet helemaal goed weer.

Klopt die hoge sterfte van het CBS wel?

Deze winter relatief hoge sterfte. Tot nu toe 22.000 overledenen. Dat is 3.000 meer sterfgevallen dan vorig jaar. Dit bericht werd op 30 januari gepubliceerd op Twitter. Dit toch wel schokkende bericht werd ondersteund door een grafiek waarin inderdaad sprake was van een grote piek in de sterfte in de huidige winterperiode. De grafiek is echter nogal suggestief.

Cirkeldiagram of staafdiagram?

Als je de verdeling van gegevens over verschillende groepen grafisch wilt weergeven, dan kun je kiezen voor een cirkeldiagram of een staafdiagram. Welke van deze twee typen grafieken is beter? De media kiezen vaak voor een cirkeldiagram, maar een staafdiagram is toch meestal beter. We leggen uit waarom dat zo is.

Is het een slechte peiling of misleidende reclame?

Jongeren hebben een kans van 46% op pech tijdens de wintersport, zoals staken van de vakantie door een val, ziekenhuisopname, doktersbezoek en schade aan de ski-uitrusting. Zo vatte de ANWB op haar website de uitkomsten samen van een onderzoek naar problemen van jongeren tijdens wintersportvakanties. Dat lijkt een schokkend hoog cijfer. Het betekent immers dat de helft van de jongeren op wintersport in de problemen komt. Klopt dat cijfer wel?

Grote verschillen tussen peilers

Op 21 januari 2015 kwam de nieuwe editie van Peilingwijzer uit (http://peilingwijzer.tomlouwerse.nl/). Die peiling combineert vier verschillende peilingen: de Politieke Barometer van Ipsos, Peil.nl van Maurice de Hond, De Stemming van EénVandaag en TNS-NIPO. Wat opviel was dat er nogal wat verschillen waren tussen die peilingen. De verschillen zijn zo groot dat ze niet meer kunnen worden geschreven aan de onzekerheid die je altijd hebt bij het trekken van steekproeven. De vraag is nu: hoe komt het dat die verschillen zo groot zijn?

De NOS brengt de olieprijs in beeld met een slechte grafiek

De NOS maakte het op 6 januari 2015 wel erg bont met een grafiek van de dalende olieprijs in het journaal van 18:00 uur. Die grafiek bevatte zoveel fouten dat hij vrijwel oninterpreteerbaar was. En misschien was de grafiek ook wel helemaal fout.

Over het misbruik van peilingen

Opiniepeilingen zijn bedoeld om de mening van mensen te peilen over allerlei zaken. Om een goed beeld te krijgen moet een peiling die meningen objectief meten. Dat is soms niet het geval. Dan is een peiling niet bedoeld om de publieke opinie te meten, maar om die te beïnvloeden. Veel deskundigen zijn dergelijke neppeilingen als een vorm van fraude. Toch komen ze voor. Een voorbeeld is de neppeiling waarmee oliemaatschappij BP kwam in december 2014.