PeilingPraktijken

Alles over goede en slechte peilingen.

2016

Zijn er echt minder dan een half miljoen werklozen?

Voor het eerst sinds begin 2012 is de werkloosheid weer onder de half miljoen uitgekomen. Het aantal werklozen bedroeg in november 499 duizend. Daarmee was 5,6 procent van de beroepsbevolking werkloos. Dat was het bericht waarmee het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op 15 december 2016 naar buiten kwam. Veel media namen het bericht over. Helaas klopt het bericht niet. Je kunt uit de CBS-cijfers niet concluderen dat het aantal werklozen onder de half miljoen ligt.

Wie wordt lijsttrekker voor de PvdA?

Wie wordt de lijsttrekker van de PvdA bij de Verkiezingen voor de Tweede Kamer van 15 maart 2017? Er zijn twee kandidaten: Diederik Samsom en Lodewijk Asscher. De leden van de partij kunnen via een stemming hun voorkeur uitspreken. Die stemming is in volle gang. Velen zijn nieuwsgierig wie het gaat worden. Dus voerde Ipsos een peiling uit. Hoe zinvol is deze peiling?

Is het aantal schone openbare toiletten wel drastisch gedaald?

Na twee opeenvolgende jaren van stijging, is de hygiëne in openbare toiletten schrikbarend gedaald. Van de 150 onderzochte openbare toiletten bleek slechts 27% bacteriologisch schoon. Dat bleek uit het Nationaal Toiletonderzoek 2016 dat op 15 november 2016 werd gepubliceerd. Als de uitkomsten zo schrikbarend zijn, is het goed om nog eens even te kijken naar de opzet en uitvoering van dit onderzoek.

Beheersen Nederlanders de Engelse taal echt het best?

Nederlanders beheersen de Engelse taal het best, in vergelijking met andere landen waar het niet de moedertaal is. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoek van taalbureau Education First (EF). Aldus een bericht op de website van de NOS op 15 november 2016. De kop van het bericht doet er nog een schepje bovenop: ‘We rock! Nederlanders beheersen de Engelse taal het best’. Het is een mooi bericht. Om trots op te zijn. Maar klopt het wel? Tijd voor nader onderzoek.

De peilers voorspelden Clinton, maar het werd Trump

Op 8 november 2016 werd Donald Trump gekozen tot president van de Verenigde Staten. Voor velen kwam deze uitslag van de verkiezingen als een verrassing. Ze dachten dat Hillary Clinton de nieuwe president zou worden. Zaten al die peilers in de VS er dan naast? Als we kijken naar de laatste peilingen, dan lijkt het daar wel op.

Een bizarre grafiek van het NRC

Het NRC heeft een peiling laten uitvoeren onder lokale en regionale PvdA’ers, zoals raadsleden, Provinciale Statenleden, wethouders en burgemeesters. Een van de vragen was “Hoe vindt u het achteraf dat de PvdA met de VVD is gaan regeren?” De antwoorden op die vraag zijn door NRC in de vorm van een cirkeldiagram weergegeven op de website nrc.nl. Dat is wel een heel bizarre grafiek geworden. Alles wat je fout kunt doen bij zo’n grafiek is ook fout gegaan.

Zaten de peilers er dan helemaal naast op IJsland?

De NOS meldde op zondagmiddag 30 oktober dat de Piratenpartij op IJsland niet de grote winnaar is geworden van de parlementsverkiezing zoals in de peilingen werd voorspeld. Zaten de peilers er dan helemaal naast? Nou, dat viel nogal mee.

Een flutpeiling over de verkiezing van de lijsttrekker van de PvdA

De verkiezingscampagne begint op gang te komen. Dat betekent een gestage stroom van peilingen. Helaas zitten daar ook flutpeilingen bij. Dat zijn peilingen die niet voldoen aan de richtlijnen voor deugdelijke peilingen. En dus zijn de uitkomsten volstrekt onbetrouwbaar. Op 17 oktober kwam er weer zo’n flutpeiling langs. Hij was van Jaap Jansen van BNR Nieuwsradio en hij ging over de verkiezing van de lijsttrekker van de PvdA.

Foute thematische kaarten zetten je op het verkeerde been

De Amerikaanse verkiezingscampagne woedt in alle hevigheid. Vrijwel dagelijks zijn er nieuwe peilingen. En dus zie je ook heel wat thematische kaarten langskomen waarop de voorspellingen grafisch zijn weergegeven. De meeste kaarten geven helaas een verkeerd beeld. Deze kaarten beginnen nu ook in de Nederlandse media te verschijnen. Op 11 oktober 2016 verscheen zo’n foute thematische kaart in de NRC.

Pas op voor éénvraags flutpeilingen

‘Meer dan 9 op de 10 Nederlanders is helemaal klaar met het #partijkartel. Pak uw stem terug op 15 maart!’. Dat riep Thierry Baudet op Twitter op 12 oktober 2016. Hij deed dat op basis van de uitkomsten van een peiling in De Telegraaf. Helaas was die peiling totaal niet representatief. En dus is de uitkomst waardeloos.

Mooi rapport van de VSNU, maar de grafieken kunnen beter

Op 10 oktober 2016 publiceerde de VSNU (de Vereniging van universiteiten) het ‘Eindrapport Hoofdlijnenakkoord en Prestatieafspraken’. Daarin is nagegaan of de universiteiten hun prestatieafspraken met de overheid zijn nagekomen. De VSNU is een eerbiedwaardige organisatie. Je zou daarom verwachten dat deze organisatie zorgvuldig met de grafieken in deze publicatie is omgegaan. Dat is helaas niet het geval. Er staan enkele slechte grafieken in.

Flutpeiling van Trouw over Zorgfonds

Op 7 oktober 2016 verscheen er en peiling op de website van het dagblad Trouw. In de peiling werd aan de lezers gevraagd of ze voor- of tegenstander waren van een Nationaal Zorgfonds. Deze peiling is slecht ontworpen en ook slecht uitgevoerd. Daarom kan je niets met de uitkomsten. Het is een flutpeiling.

De peilers zaten ernaast in Colombia

En weer ging er iets mis met peilingen voorafgaand aan een referendum. Dit keer was het Colombia. De peilingen voorspelden dat een flinke meerderheid van de bevolking voor het vredesverdrag zou gaan stemmen. Maar de werkelijkheid was anders. Bij het referendum op 2 oktober 2016 bleek een nipte meerderheid (50,2%) tegen het verdrag. Hoe kan dat nou?

Foute grafiek van Forum voor Democratie

Terecht merkt politicoloog Tom van der Meer op de blog ‘Stuk Rood Vlees’ op dat Forum voor Democratie overdrijft met zijn grafiek over de uitslag van het Oekraïne-referendum. Eigenlijk is de grafiek gewoon fout. Hij wekt de indruk dat meer mensen ‘tegen’ hebben gestemd dan in werkelijkheid het geval was.

Hoe kun je de daling van de werkloosheid wat rooskleuriger weergeven?

De werkloosheid is in Nederland de afgelopen tijd gedaald. Dat werd nog eens bevestigd door cijfers die op 15 september 2016 bekend werden gemaakt door het CBS. Die cijfers werden overgenomen door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en coalitiepartij VVD. Ze maakten hun eigen grafische weergave van deze cijfers. Daarbij krijg je de indruk dat is geprobeerd de cijfers spectaculairder weer te geven dan ze in werkelijkheid zijn.

Hoe groot is de kans dat Hillary Clinton wint?

Hoe groot is de kans dat Hillary Clinton wint van Donald Trump bij de komende presidentsverkiezingen van 8 november 2016? Allerlei deskundigen proberen op basis van peilingen die winstkans te voorspellen. Nate Silver, van de website FiveThirtyEight, is één van die deskundigen. Hij gebruikt thematische kaarten om die voorspellingen zichtbaar te maken. Die kaarten zijn lang niet altijd even goed.

Hoed u voor choropleten!

De campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen is al weer in volle hevigheid losgebarsten. En dat betekent dat er ook weer veel peilingen zijn. De uitkomsten van die peilingen, en straks ook de verkiezingsuitslag zelf, moeten voor het publiek helder in beeld worden gebracht. De media gebruiken daarvoor meestal een speciaal soort thematische kaart. Dat is de choropleet. De vraag is echter of zo’n kaart wel een correct beeld geeft. Helaas is dit vaak niet het geval.

Welke peiling is beter, Peil.nl of de Politieke Barometer?

Op zondag 10 juli 2016 kwam Peil.nl met een nieuwe voorspelling voor de zetelverdeling in de Tweede Kamer. Een paar dagen eerder (7 juli 2016) had de Politieke Barometer dat ook al gedaan. Je zou dan verwachten dat de uitkomsten van beide peilingen dicht bij elkaar in de buurt liggen. Dat is niet het geval. Er blijken behoorlijke verschillen te zijn.

Teleurstelling over de Brexit-peilingen

Velen zijn nog niet bekomen van de schok. De Britten gaan de EU verlaten. En dat terwijl de laatste peilingen erop leken te wijzen dat ze wel in de EU zouden blijven. Dat roept de vraag op hoe goed de peilers het hebben gedaan. Zeker na het ‘UK polling disaster’ bij de parlementsverkiezingen van mei vorig jaar.

Naderen de PVV en de VVD elkaar?

Op 27 mei 2016 twitterde Tom-Jan Meeus, politiek columnist van de NRC, dat het verschil tussen de PVV en de VVD in de peilingen nog maar klein was (twee zetels). Is dat wel zo? Er zijn verschillende peilingen en die hebben verschillende uitkomsten. Het is tijd voor een analyse.

Durfden de Oostenrijkse peilers niet?

Bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Oostenrijk op 22 mei 2016 heeft de groene kandidaat Alexander Van der Bellen de rechts-populistische Norbert Hofer verslagen. Het verschil was maar klein. Van der Bellen kreeg 50,3% van de stemmen en Hofer 49,7%. Dat komt neer op een verschil van 31.026 stemmen. Elke verkiezing biedt de mogelijkheid om te controleren of de peilers het goed hebben gedaan. Als er tenminste peilingen zijn.

De zorgen van de Engelse peilers

Het is bijna zover. Op 23 juni 2016 kunnen de Britten kiezen of ze in de EU willen blijven, of dat ze de EU verlaten. De peilingen draaien al op volle toeren. Daaruit komt een beeld van een nek-aan-nek race tussen voor- en tegenstanders van uitreding. Maar de peilers hebben zorgen. Ze twijfelen over de betrouwbaarheid van hun eigen peilingen. Misschien levert het referendum op 23 juni wel een hele andere uitslag op.

De Schotse peilers deden het goed

Op 5 mei waren er verkiezingen in Schotland. Daarbij was de SNP, de Schotse nationale partij, de grote winnaar. Deze partij veroverde 63 zetels in het Schotse parlement. Daarmee kwam de SNP net twee zetels te kort van een absolute meerderheid. De Conservatieven deden het ook goed, en de Labour erg slecht. Was dit allemaal voorspeld door de peilers?

Een rampzalige avond voor de Oostenrijkse peilers

Een ‘pretty disastrous night for the Austrian polling agencies’. Dat was de tweet van de Oostenrijkse onderzoeker Max Roser over de presidentsverkiezingen in Oostenrijk op 24 april 2016. Daarmee doelde hij op de voorspellingen die er helemaal naast zaten. De peilers voorspelden dat de groene kandidaat Alexander Van der Bellen de verkiezingen nipt zou winnen, maar uiteindelijk won de rechts-populistische kandidaat Norbert Hofer met grote overmacht.

Vraagtekens bij een peiling van de ANBO

Bijna veertig procent van de gepensioneerden geeft aan niet voldoende te hebben aan hun pensioeninkomen. Dat is gebleken uit een peiling van de ouderenbond ANBO. Dit bericht kwam in diverse media langs op maandag 18 april 2016. Dit lijkt op het eerste gezicht een schokkend bericht. Uiteraard moet je je dan wel afvragen of deze uitkomst klopt? Zat de peiling wel goed in elkaar? Het antwoord luidt nee. Eigenlijk was het een slechte peiling. Daarom kun je grote vraagtekens zetten bij de conclusie.

Het referendum: lastige klus voor peilers

Op 6 april 2016 konden de Nederlanders zich in een referendum uitspreken over een associatieverdrag met Oekraïne. Uiteraard waren er in de aanloop naar het referendum weer heel wat peilingen. De peilers hadden het lastig, want het ging niet alleen om het voorspellen van het aantal voor- en tegenstanders van het verdrag, maar ook om het percentage mensen dat zou gaan stemmen. Bovendien was er weinig ervaring met peilingen voor referenda. Hoe deden de peilers het?

Een foute grafiek of een poging tot manipulatie?

Een schoolvoorbeeld van een foute grafiek. Dat kun je wel zeggen van de grafiek in de Engelse krant Daily Mail. De grafiek is zo fout dat je je kunt afvragen of de krant niet probeert zijn lezers te manipuleren.

Peiling van The Sun over sympathie voor IS was misleidend

Op 26 maart meldt de BBC dat de berichtgeving over een peiling van het dagblad The Sun over sympathie voor jihad-strijders misleidend was. Dat is het oordeel van de Independent Press Standards Organisation (IPSO) . De IPSO deed deze uitspraak nadat meer dan 3000 klachten waren binnengekomen over de berichtgeving in de krant over de peiling. De IPSO oordeelde zelfs dat de berichtgeving ‘significant misleidend’ was.

Een verwarrende grafiek van Eurostat

Op 22 maart 2016 bracht Eurostat (het statistische bureau van de EU) een persbericht uit met cijfers over de overheidsuitgaven in 2014. In dit bericht stond ook een cirkeldiagram. Die grafiek was verwarrend, want hij leek niet te kloppen met de cijfers in de tekst. De vormgeving van deze grafiek hielp niet echt mee om de situatie te verduidelijken. Een staafdiagram zou beter zijn geweest.

Een flutpeiling van D66 over het referendum

Het referendum over het samenwerkingsverdrag met Oekraïne is veranderd in een nek-aan-nek-race: het ja- en nee-kamp ontlopen elkaar nog maar 1%. Dat beweert D66 op 20 maart 2016 op de website van de partij. Dat is de conclusie van een peiling die in opdracht van D66 is uitgevoerd. De peiling was echter wel erg krakkemikkig en daarom kun je grote twijfels hebben over de uitkomsten ervan.

Bizarre verschillen in de peilingen

Op 14 maart publiceerde I&O Research een nieuwe peiling over de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Om dat er tegelijkertijd ook nog twee andere peilingen waren (Peil.nl van Maurice de Hond en de Politieke Barometer van Ipsos), was dit een goed moment om die peilingen met elkaar te vergelijkingen. En de conclusie is bizar: er zijn enorme verschillen tussen de drie peilingen. De vraag komt dan op welke peiling nu eigenlijk de juiste is.

Jammer van die 3D-grafieken bij de Slowaakse Verkiezingen

Op 5 maart 2016 waren er parlementsverkiezingen in Slowakije. Schokkend was daarbij dat bijna een kwart van de nieuwe kiezers op de extreem-rechtse, neonazistische partij LS-Nase Slovensko stemden. De manier waarop dit in beeld werd gebracht, was helaas niet zo goed.

Hoe deden de Ierse peilers het?

Op vrijdag 26 februari 2016 waren er parlementsverkiezingen in Ierland. Die liepen uit op een drama voor de twee coalitiepartijen, de Christen-democratische Fine Gael en de Labour Partij. Fine Gael, de grootste partij in Ierland, verloor bijna 11% van de stemmen. De partij viel terug van 36,1% naar 25,5%. De Labour Party deed het nog slechter. Deze partij verloor bijna 13% en kelderde van 19,5% naar 6,6%. Zagen de Ierse peilers dit drama aankomen?

Weer een slechte grafiek van de NOS

Er wordt teveel olie geproduceerd. Dat wilde de NOS duidelijk maken in het nieuws van 18.00 uur op donderdag 25 februari 2016. Als illustratie werd onderstaande grafiek gebruikt. En dat was een onleesbare grafiek vol fouten.

Oh die peilingen

Op zondag 21 februari 2016 kwam Maurice de Hond weer met zijn wekelijkse opiniepeiling. Om dat de Politieke Barometer ook net weer een peiling had gepubliceerd, was dat een mooi moment om beide peilingen met elkaar te vergelijken. En dan wordt duidelijk dat er toch wel een probleem is, want beide peilingen wijken nogal van elkaar af. En ze wijken ook systematisch van elkaar af.

Welke Brexit-peiling moet je geloven?

Moeten de Britten in de EU blijven of moeten ze de EU verlaten (Brexit)? De Britse premier David Cameron heeft toegezegd daarover voor het einde van 2017 een referendum te organiseren. Ondertussen is de discussie over een eventueel Brexit al in volle gang. En natuurlijk zijn er regelmatig peilingen. Daarmee is iets merkwaardigs aan de hand. Online peilingen geven een ander beeld dan telefonische peilingen.

Het debacle van de Engelse peilingen

‘A polling disaster’. Zo werd het door sommige Engelse media genoemd. Daarbij doelden ze op de peilingen voor de parlementsverkiezingen op 7 mei 2015 in Groot-Brittannië. Die verkiezingen waren een ramp voor de peilers. Ze voorspelden allemaal een nek-aan-nek race tussen Labour en de Conservatieven. Dat zou weer een ‘hung parliament’ betekenen en dus coalitie¬onderhandelingen. Maar de uitslag was heel anders: de conservatieven wonnen met een ruime meerderheid van bijna 7% en konden alleen gaan regeren. Hoe kon dit zo gebeuren?

Andere vraagstelling, ander antwoord

Het maakt echt wel uit hoe je een vraag in een peiling formuleert. De Britse Marktonderzoeker Ipsos MORI liet daarvan een mooi voorbeeld zien in een peiling over het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd in Engeland.