PeilingPraktijken

Alles over goede en slechte peilingen.

2021

De Duitse peilers deden het best wel goed

Op zondag 26 september waren er verkiezingen voor de Duitse Bondsdag. Daaraan ging een spannende verkiezingscampagne vooraf. Immers, Kanselier Angela Merkel van de CDU nam na 16 jaar en vier kabinetten afscheid. Het was niet duidelijke welke van de drie partijen CDU/CSU, SPD en Die Grünen de grootste zou worden. Tijdens de campagne was het in de peilingen voortdurend stuivertje wisselen tussen deze drie partijen. Was het onder deze omstandigheden wel mogelijk voor de peilers om goede prognoses ta maken. We werpen een blik op de cijfers.

Deze grafiek van het Leidsch Dagblad bevat wel erg veel chartjunk

Op dinsdag 21 september 2021 (Prinsjesdag) kwam het Leidsch Dagblad met een bericht over een nieuwe onderhandelingstactiek van het FNV bij de cao-onderhandelingen. Het bericht bevatte ook een grafiek met daarin de looneis en de werkelijke loonstijging door de tijd heen. Het was geen goede grafiek. Door de aanwezigheid van nogal wat ‘chartjunk’ liet de leesbaarheid te wensen over. We kunnen deze grafiek aanzienlijk verbeteren.

Hoe slecht kan een cirkeldiagram zijn?

Op 10 augustus 2021 publiceerde de Engelse krant Daily Mail Online de uitkomsten van een peiling waarin de populariteit van premier Boris Johnson werd vergeleken met die van zijn minister van financiën Rishi Sunak. Een deel van de uitkomsten werd gepresenteerd in de vorm van cirkeldiagrammen. Met die cirkeldiagrammen was van alles mis. We onderwerpen een van die cirkeldiagrammen aan een nadere analyse.

Daalt het aantal inwoners per woning echt zo snel?

Een van de meest voorkomende fouten bij het maken van grafieken is het rommelen met de assen. Als het in de grafiek gaat om hoeveelheden, is er een natuurlijk nulpunt. Daar moet de as beginnen. Helaas is dit lang niet altijd het geval. De ontwerper van de grafiek laat de as bij een andere waarde beginnen. Daardoor lijken de getoonde verschijnselen spectaculairder dan ze in werkelijkheid zijn. Een duidelijk voorbeeld hiervan stond op 1 augustus 2021 op de website van de NOS. De grafiek ging over het afnemen van het gemiddeld aantal mensen per woning.

Bierproductie in de EU in 2020: Een bierglas is geen goede grafiek

Op 6 augustus 2021 was het weer ‘International Beer Day’. Ter gelegenheid daarvan publiceerde Eurostat, het statistisch bureau van de EU, een statistiek over de bierproductie in Europa in 2020. Uit deze statistiek bleek dat Duitsland dat grootste producent van bier was. De statistiek bevatte ook een grafiek met de bierproductie per land. Je zou een staafdiagram verwachten, maar het werd een bierglas. Daarmee werd de correcte interpretatie van de grafiek behoorlijk aangetast.

Een Twitter-peiling? Niet doen!

Het is mogelijk om via Twitter een kleine peiling uit te voeren. Dat lijkt een interessante mogelijkheid om onderzoek te doen. Zo’n Twitter-peiling heeft echter nogal wat methodologische tekortkomingen. Daarom is het beter om geen Twitter-peilingen te gebruiken. Helaas kom je ze nog regelmatig tegen. Een voorbeeld is een peiling van de Provincie Zuid-Holland die op zondag 13 juni 2021 op Twitter verscheen.

De peilers deden het niet zo goed in Saksen-Anhalt

Op zondag 6 juni 2021 waren er verkiezingen in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Dit is maar een kleine deelstaat met 2,2 miljoen inwoners. De hoofdstad is Maagdenburg. Toch was er veel belangstelling voor die verkiezingen. In september kiest Duitsland immers een nieuwe bondskanselier, en het is de vraag of de CDU van Angela Merkel dan aan de macht kan blijven. De rechts-radicale AfD deed het heel goed in Saksen-Anhalt. Volgens de peilingen zou dit de tweede partij worden. Laten we een blik werpen op die peilingen.

Spannende parlementsverkiezingen in Schotland

Op 6 mei 2021 waren er parlementsverkiezingen in Schotland. De grote vraag was of de Schotse Nationale Partij (SNP) meer dan de helft van de stemmen zou krijgen. Die partij wil een referendum over Schotse onafhankelijkheid. Als meer dan 50% van de kiezers op de SNP stemt, dan komt een referendum dichterbij. En wat voorspelden de peilers? Dat was nog niet zo eenvoudig.

Deze grafiek van GroenLinks over CO2-uitstoot kan wel beter

Op 15, 16 en 17 maart 2021 waren er weer verkiezingen voor de Tweede Kamer. Tijdens de verkiezingscampagne waren de politieke partijen behoorlijk actief op de sociale media. Dat was ook het geval bij GroenLinks. Op de dag van de verkiezingen gaf lijsttrekker Jesse Klaver van GroenLinks, in een Youtube-video vijf redenen om op GroenLinks te stemmen. Een van die redenen was dat GroenLinks zorgt voor de grootste vermindering van de uitstoot van CO2. In het filmpje werd onderstaande grafiek gebruikt. Op die grafiek valt wel het een en ander aan te merken.

Wees voorzichtig met het gebruik van voxpops

Steeds vaker gebruiken media zogenoemde voxpops. Een voxpop is een kort videofragment waarin een onderzoeker de ‘gewone’ man of vrouw bevraagt over een in de regel actueel onderwerp. Voxpops worden soms straatpeilingen genoemd, wat de indruk wekt dat ze een vorm van opinieonderzoek (een soort peilingen) zijn. Dit is echter meestal niet het geval. Daarom is voorzichtigheid geboden met het gebruik en de interpretatie van voxpops. En een scherp besef van wat het wel (journalistieke impressie) en niet (vorm van opinieonderzoek) is.

Een slechte grafiek van Nieuwsuur over vaccinatie

In de aanloop naar de verkiezingen van 17 maart 2021 was er in de media veel aandacht voor de politieke partijen en hun programma’s. Nieuwsuur kwam met een reeks thema-uitzendingen rondom de 13 grootste partijen. Op 2 maart was Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren aan de beurt. Tijdens het gesprek toonde presentator Mariëlle Tweebeeke onderstaande grafiek. Er is van alles mis met deze grafiek. Waarom zo’n onzinnig cirkeldiagram (of eigenlijk donut-diagram), terwijl een staafdiagram (of een dotplot) veel beter is?

Waarom toch weer een cirkeldiagram?

In januari en februari 2021 waren er grote verschillen te zien tussen het aantal toegediende Corona-vaccines in de Europese landen. Vooral de Engelse kranten maakten duidelijk dat het Verenigd Koninkrijk daarbij aan kop lag. Op 1 februari 2021 presenteerde de Daily Mail Online onderstaand cirkeldiagram. Hij bevat het aantal toegediende vaccines in 21 Europese landen. Het is de stand op 26 januari 2021. Dit cirkeldiagram heeft een aantal tekortkomen. Hij roept de vraag op waarom niet een veel eenvoudiger en veel leesbaarder staafdiagram is gebruikt.

Publieksonderzoek van de NOS is niet representatief

Op 15, 16 en 17 maart 2021 zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De media peilen dan ook volop wat er zoal leeft onder Nederlandse kiezers. Ook de NOS wil weten wat zij belangrijk vinden en waarover zij zich zorgen maken. Daartoe nodigt de NOS burgers uit om mee te doen aan haar zogenoemde ‘publieksonderzoek’. Geen opinieonderzoek, aldus de NOS in de eigen verantwoording, ‘maar een middel om ervaringen en verhalen van mensen te horen en te peilen wat er leeft. Het helpt de NOS nog beter te berichten over wat er leeft in Nederland’. Het is te hopen dat de NOS handelt in het volle besef van deze bescheiden ambitie. Want het is van groot belang te weten dat dit onderzoek geen representatieve peiling is en dat de gehanteerde vragenlijst aanzienlijke tekortkomingen kent. Voorzichtigheid en terughoudendheid met de uitkomsten van dit onderzoek zijn geboden!

Wilde de meerderheid wel thuisblijven met oud en nieuw?

Stand.nl is een radioprogramma dat dagelijks (op werkdagen) wordt uitgezonden op NPO Radio 1. In het programma komt dagelijks een actuele kwestie aan de orde met een actuele stelling. De luisteraars kunnen over de stelling online of per telefoon stemmen (eens of oneens). Als peiling zit Stand.nl niet goed in elkaar. Het is geen representatieve peiling en dus kun je de uitkomsten niet generaliseren naar de hele bevolking. We illustreren de tekortkomingen van deze peiling aan de hand van een voorbeeld.