PeilingPraktijken

Alles over goede en slechte peilingen.

Grafieken

Hoeveel fouten kun je maken in een grafiek?

Op de website van Bloomberg (BloombergView) verscheen 22 november een grafiek waaruit je kan aflezen hoeveel mensen in de wereld door de jaren heen in extreme armoede leven. Volgens Bloomberg toont de grafiek hoe het aantal extreme arme mensen begint aft e nemen na het einde van het Kolonialisme. Er is toch wel heel veel mis met deze grafiek.

Het blijft oppassen met choropleten

Op 7 november waren er verkiezingen voor een nieuw gouverneur in de Amerikaanse staat Virginia. Het was een mooie dag voor de Democraten, want de Democratische kandidaat Ralph Northam versloeg de Republikein Ed Gillespie. Het is gebruikelijk om verkiezingsuitslagen als deze in de vorm van een choropletische kaart weer te geven. Dat is een kaart die verdeeld is in geografische gebieden en elke gebied krijgt de kleur van de bijbehorende verkiezingsuitslag. Helaas geeft zo’n choropleet vaak een verkeerd beeld.

Oh, oh, dat cirkeldiagram

Er zijn allerlei manieren om de uitkomsten van opiniepeilingen grafisch weer te geven. Heel vaak zie je cirkeldiagrammen en staafdiagrammen langskomen. Vooral cirkeldiagrammen (taartdiagrammen) zijn populair. Helaas, want de interpretatie van cirkeldiagrammen is vaak lastiger dan die van staafdiagrammen. Een mooi voorbeeld hiervan was te vinden in de Political Monitor van October 2017 van de Britse peiler Ipsos MORI.

Deze grafiek wordt niet beter van al die pompoenen

Op 31 oktober is het Halloween. Dit feest wordt traditioneel gevierd in Angelsaksische landen als Amerika, Engeland, Canada en Ierland. Het feest wordt echter ook steeds populairder in Nederland en andere Europese landen. Eurostat, het statistisch bureau van de EU, vond het zelfs nodig een statistiek over de pompoenproductie te publiceren. Helaas was het wel een slechte grafiek.

Het is helemaal mis met de grafiek van Nieuwsuur

Op 18 oktober was een van de onderwerpen in Nieuwsuur de mensenhandel en het grote aantal slachtoffers daarvan in Nederland. De cijfers van de Nationaal Rapporteur Corinne Dettmeijer werden geïllustreerd aan de hand van een grafiek. Met die grafiek is echter wel heel veel mis.

Tendentieuze grafiek van Nieuwsuur over de defensiebegroting

Op 3 oktober 2017 moest minister Hennis van Defensie aftreden. Aanleiding was een ongeval met een ondeugdelijke granaat. Daardoor vonden twee militairen de dood en raakte een derde gewond. Er waren nog meer problemen bij defensie. De vraag kwam op of deze problemen veroorzaakt zijn door het steeds maar afnemende defensiebudget. Diezelfde dag ging het daarover in het programma Nieuwsuur. Tijdens de uitzending toonde het programma onderstaande grafiek. En dat is een nogal tendentieuze grafiek.

Zit er wel zoveel info in deze infographic?

Waar gaan de Nederlanders op vakantie naar toe? Dat wilde de Volkskrant weten. Daarom zocht de krant allerlei informatie bij elkaar en maakte daarvan een infographic. Hij stond op 1 juli 2017 in de krant. Het resultaat ziet er vrolijk en frivool uit, maar de grafieken zijn weinig functioneel. Er is van alles mis met die grafieken. Kennelijk was de vormgeving belangrijker dan het overbrengen van de boodschap in de gegevens.

Deze grafieken zijn bepaald geen kampioenen

Een meerderheid (58%) van de voetballiefhebbers ziet het liefst dat Feyenoord landskampioen wordt. Dat bleek op 12 mei 2017 (vlak voor het einde van de competitie) uit een peiling van EenVandaag (in samenwerking met NOS Studio Sport) onder ruim 17.000 leden van het Opiniepanel. 38 % van de respondenten hoopt dat Ajax kampioen wordt. De uitkomsten van de peiling worden ook in de vorm van grafieken weergegeven. Die grafieken zijn echter erg slordig.

Een mooie avocado, maar een erg foute grafiek

Een grafiek is bedoeld om informatie in een set gegevens naar boven te brengen en die op een heldere manier te tonen. Dat werkt alleen als de grafiek goed is ontworpen. De ontwerper moet zich aan een aantal richtlijnen houden. Doet hij dat niet, dan kunnen ‘gedrochten’ ontstaan. In het dagblad Trouw stond op 9 mei 2017 zo’n gedrocht. Hij zou hoog scoren in een wedstrijd voor de slechtste grafiek ooit.

Er is veel mis met deze grafiek van EenVandaag

Op 2 mei 2017 ging het in EenVandaag, de actualiteitenrubriek op NPO1, over de hoogte van de zorgpremie. De grote zorgverzekeraars maken verlies. Dat kan volgens EenVandaag maar één ding betekenen en dat is dat de zorgpremie omhoog gaat. Op TV en op de website van het programma werd onderstaande grafiek getoond. Die roept een beeld op van een sterke stijging door de jaren van de zorgpremie. Helaas is er veel mis met de grafiek.

Stijgt het klantenoordeel van een OV-reis zo snel?

Het algemene klantenoordeel over een OV-reis, was in 2016 hoger dan ooit. Dat blijkt uit de OV-Klantenbarometer, die eind 2016 voor de 16e keer op rij is uitgevoerd. Aldus een bericht op de website van Verkeerskunde, hét multimediale platform voor verkeerskundigen. Ter illustratie is onderstaande grafiek in het bericht opgenomen. Daarin wordt de suggestie gewekt van een behoorlijke stijging in de loop van de tijd. Gaat de stijging van het klantoordeel inderdaad zo hard? Bij nadere bestudering van de grafiek blijkt die stijging niet zo spectaculair te zijn.

Forum voor Democratie manipuleert weer een grafiek

Op 12 maart 2017 verspreidde Thierry Baudet een grafiek op Twitter waaruit zou moeten blijken dat er een explosieve groei is van het aantal likes (en engagements) op Facebook. Volgens de getoonde gegevens heeft Forum voor Democratie inderdaad de meeste likes, maar de grafiek klopt niet. De verschillen zijn groter weergegeven dan ze in werkelijkheid zijn.

Is de consumptie van frisdrank echt zo sterk gedaald?

Op vrijdag 10 maart 2017 kwam de NOS in het journaal met het bericht dat de verkoop van de frisdrank Sprite met suiker stopt. Alleen de suikerloze versie blijft. Het bericht werd opgefleurd met een grafiek waarin getoond werd de consumptie van frisdrank de afgelopen Jaren behoorlijk is gedaald. Helaas klopt de grafiek niet.

Een explosie van het eigen risico? Wel met deze grafiek van de SP

De SP wil het eigen risico in de zorg afschaffen. Dit eigen risico is neemt immers steeds maar toe. Volgens de SP is er zelfs sprake van een explosieve stijging. Dat is duidelijk te zien in de onderstaande grafiek. Die grafiek werd op 5 maart 2017 door de SP rondgestuurd via Twitter. Na 2012 lijkt het eigen risico inderdaad explosief te zijn gestegen, van niets tot een heel groot bedrag. Alleen is er iets mis met deze grafiek.

Drukte in de metro van Moskou

Op donderdag 19 januari 2017 stuurde Gert-Jan Dennekamp, verslaggever van NOS/Nieuwsuur, een tweet rond met een aardige grafiek over de metro in Moskou. Die grafiek probeert de drukte op de verschillende stations in beeld te brengen. Zo op het eerste gezicht lijkt een heldere, informatieve grafiek. Toch zitten er onvolkomenheden in.

Belgische staatssecretaris in de fout met ‘kwakkelende grafiek’

Het aantal regularisatieaanvragen (aanvragen voor een verblijfsvergunning om een buitengewone reden) is in België drastische gedaald. Dat meldt de Belgische staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken op 4 januari 2017. Volgens hem komt dat omdat een dergelijke aanvraag niet meer gratis is. Zijn partij (de N-VA) onderbouwt dit bericht met een grafiek. Met die grafiek is echter van alles mis. De Belgische krant “De Morgen” spreekt terecht van een ‘kwakkelende grafiek’.

Een bizarre grafiek van het NRC

Het NRC heeft een peiling laten uitvoeren onder lokale en regionale PvdA’ers, zoals raadsleden, Provinciale Statenleden, wethouders en burgemeesters. Een van de vragen was “Hoe vindt u het achteraf dat de PvdA met de VVD is gaan regeren?” De antwoorden op die vraag zijn door NRC in de vorm van een cirkeldiagram weergegeven op de website nrc.nl. Dat is wel een heel bizarre grafiek geworden. Alles wat je fout kunt doen bij zo’n grafiek is ook fout gegaan.

Foute thematische kaarten zetten je op het verkeerde been

De Amerikaanse verkiezingscampagne woedt in alle hevigheid. Vrijwel dagelijks zijn er nieuwe peilingen. En dus zie je ook heel wat thematische kaarten langskomen waarop de voorspellingen grafisch zijn weergegeven. De meeste kaarten geven helaas een verkeerd beeld. Deze kaarten beginnen nu ook in de Nederlandse media te verschijnen. Op 11 oktober 2016 verscheen zo’n foute thematische kaart in de NRC.

Mooi rapport van de VSNU, maar de grafieken kunnen beter

Op 10 oktober 2016 publiceerde de VSNU (de Vereniging van universiteiten) het ‘Eindrapport Hoofdlijnenakkoord en Prestatieafspraken’. Daarin is nagegaan of de universiteiten hun prestatieafspraken met de overheid zijn nagekomen. De VSNU is een eerbiedwaardige organisatie. Je zou daarom verwachten dat deze organisatie zorgvuldig met de grafieken in deze publicatie is omgegaan. Dat is helaas niet het geval. Er staan enkele slechte grafieken in.

Foute grafiek van Forum voor Democratie

Terecht merkt politicoloog Tom van der Meer op de blog ‘Stuk Rood Vlees’ op dat Forum voor Democratie overdrijft met zijn grafiek over de uitslag van het Oekraïne-referendum. Eigenlijk is de grafiek gewoon fout. Hij wekt de indruk dat meer mensen ‘tegen’ hebben gestemd dan in werkelijkheid het geval was.

Hoe kun je de daling van de werkloosheid wat rooskleuriger weergeven?

De werkloosheid is in Nederland de afgelopen tijd gedaald. Dat werd nog eens bevestigd door cijfers die op 15 september 2016 bekend werden gemaakt door het CBS. Die cijfers werden overgenomen door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en coalitiepartij VVD. Ze maakten hun eigen grafische weergave van deze cijfers. Daarbij krijg je de indruk dat is geprobeerd de cijfers spectaculairder weer te geven dan ze in werkelijkheid zijn.

Hoe groot is de kans dat Hillary Clinton wint?

Hoe groot is de kans dat Hillary Clinton wint van Donald Trump bij de komende presidentsverkiezingen van 8 november 2016? Allerlei deskundigen proberen op basis van peilingen die winstkans te voorspellen. Nate Silver, van de website FiveThirtyEight, is één van die deskundigen. Hij gebruikt thematische kaarten om die voorspellingen zichtbaar te maken. Die kaarten zijn lang niet altijd even goed.

Hoed u voor choropleten!

De campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen is al weer in volle hevigheid losgebarsten. En dat betekent dat er ook weer veel peilingen zijn. De uitkomsten van die peilingen, en straks ook de verkiezingsuitslag zelf, moeten voor het publiek helder in beeld worden gebracht. De media gebruiken daarvoor meestal een speciaal soort thematische kaart. Dat is de choropleet. De vraag is echter of zo’n kaart wel een correct beeld geeft. Helaas is dit vaak niet het geval.

Een foute grafiek of een poging tot manipulatie?

Een schoolvoorbeeld van een foute grafiek. Dat kun je wel zeggen van de grafiek in de Engelse krant Daily Mail. De grafiek is zo fout dat je je kunt afvragen of de krant niet probeert zijn lezers te manipuleren.

Een verwarrende grafiek van Eurostat

Op 22 maart 2016 bracht Eurostat (het statistische bureau van de EU) een persbericht uit met cijfers over de overheidsuitgaven in 2014. In dit bericht stond ook een cirkeldiagram. Die grafiek was verwarrend, want hij leek niet te kloppen met de cijfers in de tekst. De vormgeving van deze grafiek hielp niet echt mee om de situatie te verduidelijken. Een staafdiagram zou beter zijn geweest.

Jammer van die 3D-grafieken bij de Slowaakse Verkiezingen

Op 5 maart 2016 waren er parlementsverkiezingen in Slowakije. Schokkend was daarbij dat bijna een kwart van de nieuwe kiezers op de extreem-rechtse, neonazistische partij LS-Nase Slovensko stemden. De manier waarop dit in beeld werd gebracht, was helaas niet zo goed.

Weer een slechte grafiek van de NOS

Er wordt teveel olie geproduceerd. Dat wilde de NOS duidelijk maken in het nieuws van 18.00 uur op donderdag 25 februari 2016. Als illustratie werd onderstaande grafiek gebruikt. En dat was een onleesbare grafiek vol fouten.

Foute cirkeldiagrammen bij Spaanse verkiezingen

Grote verschuivingen bij de parlementsverkiezingen in Spanje op 20 december 2015. De twee traditionele grote partijen (de conservatieve PP en de socialistische PSOE) verloren een flink deel van hun aanhang. En twee nieuwe partijen (Podemos en Cuidadanos) kregen heel veel stemmen. Daardoor zal er nu voor het eerst in Spanje een coalitie gevormd moeten worden. De media leefden zich uit met het maken van cirkeldiagrammen voor het grafisch weergeven van de verkiezingsuitslag. De ene grafiek was nog slechter dan de andere.

Verslaafd aan cirkeldiagrammen?

Cirkeldiagrammen zijn populair. Overal kom je ze tegen. En waarom niet? Met al die vrolijke kleuren lijkt het een aantrekkelijke manier om statistische gegevens weer te geven. Daarbij lijkt over het hoofd te worden gezien dat de grafiek de boodschap in de gegevens ook eenvoudig moet overbrengen. Vaak is een staafdiagram hiervoor beter geschikt. Een grafiek van het CBS over toerisme op Aruba is daarvan een goed voorbeeld.

Kost de kaas dan helemaal niets meer?

Het NOS Journaal had op donderdag 6 augustus 2015 een item over de kaasprijzen. De kaaspakhuizen liggen vol en er wordt minder kaas verkocht aan het buitenland. Daarom dalen de kaasprijzen. Dat werd op dramatische wijze in beeld gebracht in een grafiek. Op het eerste gezicht lijkt het of een kilo kaas helemaal niets meer kost. Dat komt omdat de grafiek niet goed is gemaakt.

Een non-grafiek of een foute grafiek in het NOS-Journaal

“Shell schrapt duizenden banen. Ook gaat het bedrijf miljarden minder investeren. Door de lage olieprijs verdient Shell minder, maar wij consumenten profiteren daar juist van.” Zo begon een item in het NOS-Journaal van 30 juli 2015. Om te laten zien hoe lag de olieprijs was, werd een grafiek getoond. Maar was dat eigenlijk wel een grafiek? Misschien was het wel een non-grafiek.

Nog een foute grafiek in het NOS-journaal

De politie gaat vanaf dit najaar bij de jacht op gestolen auto's samenwerken met particuliere opsporingsbedrijven. Met dit bericht kwam het NOS-journaal van 18.00 uur op 22 juli 2015. Aanleiding was het steeds verder terugzakken van het percentage teruggevonden gestolen auto’s. De NOS probeerde de cijfers over autodiefstallen in beeld te brengen, maar gebruikte daarvoor helaas een slecht vormgegeven grafiek.

Een grafiek van de NOS die geen grafiek genoemd mag worden

‘Nergens slikken zoveel inwoners een pilletje als in Nederland: ruim een kwart miljoen Nederlanders gebruikte het afgelopen jaar xtc, zeggen het CBS en het Trimbos Instituut. Het xtc-gebruik in andere landen ligt gemiddeld vijf keer zo laag’. Zo begint een bericht op de website van de NOS op 17 juli 2015. Het bericht bevatte ook een aantal grafieken, Maar dat waren wel bijzonder eigenaardige grafieken. Zijn het eigenlijk wel grafieken?

Waar wonen al die Amsterdamse werknemers?

Er zijn in Amsterdam 570 duizend banen. Waar wonen de werknemers die in deze banen werken? Die vraag stelde het CBS zichzelf. Uit het antwoord bleek dat minder dan de helft van die werknemers in Amsterdam zelf woonden. Die informatie werd zichtbaar gemaakt in een soort cirkeldiagram. Je kunt dat echter beter doen met een staafdiagram of een dotplot.

Slechte grafieken over het asielbeleid in Denemarken

Op 18 juni 2015 zijn er parlementsverkiezingen in Denemarken. In de verkiezingscampagne speelde het asielbeleid een belangrijke rol. Voorafgaand aan het slotdebat op de Deense televisie werden twee grafieken getoond. Die probeerden aan te geven hoe groot het probleem is. Alleen jammer dat de vormgeving zo slecht is. Je wordt al gauw op het verkeerde been gezet.

Veel Nederlanders willen in de EU blijven

Op 10 juni 2015 verspreidde het Informatiebureau van het Europees Parlement in Nederland een grafiek waaruit blijkt dat in Nederland de meeste steun is voor het in de EU blijven. Maar liefst 76% van de Nederlanders wil niet uit de EU. De grafiek is afkomstig uit een opinieonderzoek van de Europese Commissie. Daarbij kunnen wel wat kanttekeningen worden geplaatst.

Een staafdiagram of toch maar liever een dotplot?

Op 3 mei 2015 publiceerde het CBS via Twitter een grafiek van de percentages mensen (naar leeftijd) die voldoende fruit, groente en vis eten. Die grafiek was een staafdiagram. De vormgeving van dit staafdiagram was nogal ongebruikelijk. Dat maakte de interpretatie van deze grafiek lastiger. Kan het ook anders? Ja, zeker!

Een angstaanjagende grafiek over de Russische uitgaven aan defensie

Op 14 februari kwam The Economist met een grafiek waarin de defensie-uitgaven van Rusland worden vergeleken met die van de Europese NAVO_landen. Op het eerste gezicht roept die grafiek een angstaanjagend beeld op over enorme bedragen die Rusland aan defensie uitgeeft. Maar de grafiek zit toch wat anders in elkaar.

Gaan zoveel Groningers stemmen op een regionale partij?

In de uitzending van EenVandaag van 14 februari 2015 ging het over de verkiezingen voor de Provinciale Staten van 18 maart. Eén van de vragen was of de kiezers op een regionale partij gaan stemmen. Het antwoord op die vraag werd met een grafiek in beeld gebracht. Dat was een thematische kaart. Vooral Groningen springt eruit. Het leek erop dat wel heel veel Groningers op een regionale partij gaan stemmen. Helaas gaf die thematische kaart de verhoudingen niet helemaal goed weer.

Klopt die hoge sterfte van het CBS wel?

Deze winter relatief hoge sterfte. Tot nu toe 22.000 overledenen. Dat is 3.000 meer sterfgevallen dan vorig jaar. Dit bericht werd op 30 januari gepubliceerd op Twitter. Dit toch wel schokkende bericht werd ondersteund door een grafiek waarin inderdaad sprake was van een grote piek in de sterfte in de huidige winterperiode. De grafiek is echter nogal suggestief.

Cirkeldiagram of staafdiagram?

Als je de verdeling van gegevens over verschillende groepen grafisch wilt weergeven, dan kun je kiezen voor een cirkeldiagram of een staafdiagram. Welke van deze twee typen grafieken is beter? De media kiezen vaak voor een cirkeldiagram, maar een staafdiagram is toch meestal beter. We leggen uit waarom dat zo is.

De NOS brengt de olieprijs in beeld met een slechte grafiek

De NOS maakte het op 6 januari 2015 wel erg bont met een grafiek van de dalende olieprijs in het journaal van 18:00 uur. Die grafiek bevatte zoveel fouten dat hij vrijwel oninterpreteerbaar was. En misschien was de grafiek ook wel helemaal fout.

Tevreden met de spoorwegen?

Op 23 december 2014 maakt James Ball van The Guardain onderstaande foto op straat in Leeds. De poster is gemaakt door de Engelse Rail Industry en wil tonen dat de Engelsen toch wel heel tevreden zijn met hun spoorwegen. Ze scoren het hoogst met 78% tevreden reizigers. Het is misschien niet zo verbazingwekkend dat de score de Italiaanse spoorwegen met maar 39% laag is. Het is een simpele, zo op het oog duidelijke grafiek, maar er valt nog wel het een en ander op aan te merken.

Heeft Rusland zijn eigen crisis gemaakt?

‘For more than a decade oil income and consumer spending have delivered growth to Vladimir Putin’s Russia. Not any more’. Aldus het begin van een artikel in the Economist van 22 November 2014. In het artikel staat een grafiek waarin de auteurs proberen aan te geven hoe de sancties doorwerken in de Russische economie. Die grafiek is behoorlijk suggestief. Daarom is voorzichtigheid geboden bij de interpretatie ervan.

Op het eerste gezicht een aardige grafiek, maar …

Op maandag 18 augustus 2014 publiceerde de Engelse krant The Guardian een grafiek over de afstanden die studenten zijn verhuisd om naar de universiteit te kunnen gaan. Op het eerste gezicht ziet die grafiek er goed uit, maar bij nader inzien is er toch wel het een en ander mee mis.

Chinese investeringen, met een flinke liegfactor

Op 22 juli 2014 besteedde het NRC aandacht aan de Chinese investeringen in Zuid-Amerika. Ter illustratie had de krant een thematische kaart bijgevoegd. Daarop was te zien welke landen allemaal geld van China krijgen en om welke bedragen het gaat. Helaas was die kaart niet goed vormgegeven, waardoor je op het verkeerde been werd gezet.

De haaien vallen aan!

Op 8 juli 2014 zette Derek Willis van The Upshot (New York Times) een grafiek op Twitter. De grafiek laat zien welke Amerikaanse staten het meeste last hebben van aanvallen van haaien. De grafiek riep hilarische reacties op. Het is natuurlijk niet zo verbazingwekkend dat vooral de kuststaten last hebben van haaien. Er is geen enkele aanval van een haai gerapporteerd in de binnenlanden! Wow!

Hoe Fox News grafieken manipuleert

Fox News is een van de grote nieuwszenders in de Verenigde Staten. Deze nieuwszender is de stem van de rechtse, conservatieve Amerikanen. In de berichtgeving wordt geen mogelijkheid onbenut gelaten om de regering van president Barack Obama in een kwaad daglicht te zetten. Zelfs grafieken worden gemanipuleerd.

Verliezen de Europeanen het vertrouwen de EU?

De Europeaan verliest zo langzamerhand zijn of haar vertrouwen in de Europese politiek. En dat gebeurt zelfs nog in sneltreinvaart.

De slechtste grafiek ooit?

Elke zondag komt Maurice de Hond weer met een politieke peiling. Ongeacht de methodologische kwaliteit van deze peilingen, nemen de media de uitkomsten van die peilingen braaf over.

Slechte peiling, slechte berichtgeving

Coalitie verliest de kiezers. Dat was de kop boven een artikel in de krant Alphen.cc van 28 september.